Kén thì phải xem đến lịch. Sách lịch do
toà khâm thiên giám soạn ra. Mỗi năm về ngày mồng một tháng chạp,
Hoàng Đế ngự điện khai trào, các quan Khâm thiên giám cung tiến Hiệp
Kỷ Lịch, rồi khâm mạng vua mà ban lịch khắc nơi... ... Ban lịch trọng thể nhất
là để cho thiên hạ biết chính xác nhất tiết khí, tháng thiếu tháng đủ,
ngày tốt ngày xấu, để tuân hành được đều nhau. Đại để ngày nào có nhiều sao
cát tinh như thiên đức, nguyệt đức, thiên ân, thiên hỷ... hoặc là ngày
trực khai, trực kiến, trực bình, trực mãn thì là ngày tốt. Ngày nào
có những sao hung tính như sao trùng tang, trùng phục, thiên hình,
nguyệt phá thì là ngày xấu. Kiêng nhất là ngày sát chủ,
ngày thụ tử, việc gì cũng phải tránh. Mỗi tháng có ba ngày là ngày
năm, mười bốn, hai mươi ba, gọi là ngày nguyệt kỵ, việc gì cũng nên
kiêng và nhất là nên kiêng nhập phòng. Trong một năm lại có mười ba
ngày gọi là ngày Dương công kỵ nhật, hết thảy việc gì cũng phải tránh
những ngày ấy. Những ngày ấy là: Hễ phạm phải ngày ấy thì việc gì cũng hư hỏng không thành. Còn như kén giờ thì việc gì
lúc mới bắt đầu như lúc mới xuất hành, lúc mới ra ngõ đi cưới, lúc mới
dựng nhà, lúc hạ huyệt... Thường đều kén lấy giờ hoàng đạo. Phép tính
giờ hoàng đạo phải nhớ bốn câu thơ: Dần, thân gia tý; mão dậu dần Lại cần phải nhớ hai câu: Đạo viễn kỷ thời thông đạt Lúc đánh giờ trước hết phải biết ngày
gì, rồi dùng hai câu thơ dưới mà bấm theo giờ ở bốn câu thơ trên. Hễ
bấm mà gặp cung nào có chữ "đạo, viễn, thông, đạt, dao hoàn" thì giờ
ấy là giờ hoàng đạo... Đến đời sau các nhà âm dương
thuật số mỗi ngày mới bày thêm ra ngày tốt, ngày sao xấu, ngày này nên
là việc nọ, ngày kia nên làm việc kia. Hết ngày rồi lại có giờ sinh,
giờ hợp, giờ xung, giờ khắc, động làm việc gì cũng phải xem ngày, kén
giờ, thực là một việc phiền toái quá. Đã đành làm việc gì cũng nên cẩn
thận, mà chọn từng ngày, kén từng giờ mà phí câu nệ khó chịu. Mà xét
cho kỹ thì có ích gì đâu, chẳng qua việc thành hay bại cốt do ở người
chớ có quan hệ gì ngày tốt hay ngày xấu. Nếu cứ chọn ngày giờ mà nên
việc thì không cần gì phải dùng đến sức người nữa hay sao ? (Trích "Việt Nam phong tục" Phan Kế Bính)
Ngày 13 tháng giêng
Ngày 11 tháng hai
Ngày 9 tháng ba
Ngày 7 tháng tư
Ngày 5 tháng năm
Ngày 3 tháng 6
Ngày 8, 29 tháng bảy
Ngày 27 tháng tám
Ngày 25 tháng chín
Ngày 23 tháng mười
Ngày 21 tháng một
Ngày 19 tháng chạp
Phàm việc lại cần kén ngày hợp mệnh, mà kiêng ngày tuổi.
Ngoại giả lại còn những ngày thập linh, ngày đức hợp là tốt,
ngày thập ác đại bại, ngày tứ lỵ, ngày tứ tuyệt là xấu
Nói qua mâý việc dân gian cần dùng nên kén nên kỵ.
Cưới xin nên tìm ngày thiên đức, nguyệt đức, kỵ ngày trực
phá, trực nguy. Làm nhà nên tìm ngày thiên ân. Thiên hỷ, kỵ ngày thiên
hoả, địa hoả và ngày kim lâu. Xuất hành nên tìm ngày lộc mã, hoàng
đạo, kỵ ngày trức phá, trực bế. An táng nên tìm ngày thiên hỷ, thiên
đức, kỵ ngày tử khí quan phù...
Thìn, tuất tầm thìn: tý ngọ thân;
Tị, hợi thiên cương tầm ngọ vị
Sửu mùi tòng tuất định kỳ chân
Lộ dao hà nhật hoàn trình.
... Xét phép chọn ngày, từ đời Đường, Ngu, Tam đại đã có.
Song khi bấy giờ thì chỉ tuỳ việc mà chọn ngày: Nội sự dụng nhu, ngoại
sự dụng cương. Nội sự là việc trong như việc tế tự cưới xin... thì
dùng những ngày âm can là các ngày: ất, đinh, kỷ, tân, quý. Ngoại sự
là việc ngoài như đánh dẹp, giao thiệp... thì dùng ngày dương can là
các ngày: Giáp, bính, mậu, canh, nhâm. Dùng như thế chỉ có ý làm các
việc êm ái, hoà nhã thì theo về ngày âm, việc cứng cáp mạnh mẽ thì theo
về ngày dương, nghĩa kén lấy ngày có chút ý nghĩa hợp với nhau mà
thôi.
Nguồn: ST & Tổng hợp từ Internet: Yến Nhi (XemTuong.net)
